Zakaz handlu w niedziele i święta

Zasady zakazu handlu określa ustawa z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni. Obowiązuje od 1 marca 2018 (art. 18). Poniżej streszczamy jej najważniejsze przepisy według tekstu jednolitego z 2025 roku.

Na czym polega zakaz?

W niedziele i święta w placówkach handlowych zakazane są handel, czynności związane z handlem oraz powierzanie ich pracownikom lub zatrudnionym (art. 5). Placówką handlową w rozumieniu ustawy jest obiekt, w którym prowadzi się handel, jeśli pracują w nim pracownicy lub zatrudnieni (art. 3 pkt 1), na przykład sklep, stoisko, hurtownia czy dom towarowy.

Zakaz obejmuje całą dobę: od północy z soboty na niedzielę do północy z niedzieli na poniedziałek, a w przypadku święta od północy dnia poprzedniego do północy w dniu święta (art. 3 pkt 7). Zakazane jest też nieodpłatne powierzanie w tym czasie pracy w handlu (art. 4).

Kiedy zakaz nie obowiązuje?

W niedziele handlowe (art. 7 ust. 1):

• trzy kolejne niedziele przed Wigilią Bożego Narodzenia,
• niedzielę bezpośrednio przed Wielkanocą,
• ostatnią niedzielę stycznia, kwietnia, czerwca i sierpnia, chyba że wypada w niej święto (art. 7 ust. 2).

Daty na konkretne lata: Niedziele handlowe 2026 i Niedziele handlowe 2027.

Zakaz nie dotyczy też wielu rodzajów placówek, na przykład stacji paliw, aptek czy sklepów internetowych. Ustawa wymienia 32 takie wyjątki (art. 6 ust. 1): które sklepy mogą być otwarte.

Wielka Sobota

W sobotę przed Wielkanocą handel jest dozwolony tylko do godziny 14.00, z wyjątkiem placówek zwolnionych z zakazu (art. 8 ust. 1). Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za godziny, których nie przepracował z tego powodu (art. 9). Szczegóły: Wielka Sobota i Wielkanoc.

Święta, w które obowiązuje zakaz

Świętami w rozumieniu ustawy są dni wolne od pracy z art. 1 pkt 1 ustawy o dniach wolnych od pracy (art. 3 pkt 6):

• Nowy Rok (1 stycznia)
• Święto Trzech Króli (6 stycznia)
• pierwszy dzień Wielkiej Nocy
• drugi dzień Wielkiej Nocy
• Święto Państwowe (1 maja)
• Święto Narodowe Trzeciego Maja (3 maja)
• pierwszy dzień Zielonych Świątek
• dzień Bożego Ciała
• Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny (15 sierpnia)
• Wszystkich Świętych (1 listopada)
• Narodowe Święto Niepodległości (11 listopada)
• Wigilia Bożego Narodzenia (24 grudnia)
• pierwszy dzień Bożego Narodzenia (25 grudnia)
• drugi dzień Bożego Narodzenia (26 grudnia)

Wigilia, 24 grudnia, jest dniem wolnym od pracy od 1 lutego 2025 roku: dodała ją ustawa z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o dniach wolnych od pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2024 poz. 1965).

Jakie kary grożą?

Kto wbrew zakazowi powierza pracownikowi lub zatrudnionemu pracę w handlu w niedzielę lub święto, podlega karze grzywny od 1 000 zł do 100 000 zł (art. 10 ust. 1). Tej samej karze podlega ten, kto robi to po godzinie 14.00 w Wielką Sobotę, oraz ten, kto w placówce korzystającej z wyjątku nie prowadzi wymaganej ewidencji przychodu albo prowadzi ją niezgodnie z przepisami (art. 10 ust. 2). Sprawy rozpatruje się według Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 11).

Jak było wcześniej?

Ustawa wprowadzała zakaz stopniowo. Od 1 marca do 31 grudnia 2018 roku handlowe były pierwsza i ostatnia niedziela każdego miesiąca, chyba że wypadało w nią święto (art. 16), a w 2019 roku ostatnia niedziela każdego miesiąca, z tym samym zastrzeżeniem (art. 17). Dodatkowo handlowa była niedziela 6 grudnia 2020 roku (art. 17a).